Kako su izgledali izbori pre više od sto godina?
Da bi se dobila vlast u demokratskoj državi neophodni su izbori. Na izborima se stranke sa svojim izbornim programima takmiče međusobno za poverenje građana. Kada se saznaju rezultati, stranke na osnovu procenta koji su osvojile na izborima dobijaju određeni broj poslaničkih mesta u skupštini. Stranke koje zajedno imaju nadpolivičnu većinu formiraju vladu.
Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca
Izbori o kojima ćemo govoriti su se dogodili 28. novembra 1920. godine u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca i oni su se bili za Ustavotvornu skupštinu, odnosno skupštinu koja treba da donese najviši pravni akt jedne države – ustav. Jugoslovenska kraljevina je osnovana 1918. godine i na njenom čelu je bio potonji kralj a tadašnji regent Aleksandar Karađorđević.
Uslovi izbora 1920. godine
Pravo glasa na izborima imali su muškarci državljani jugoslovenske kraljevine sa navršenom dvadeset i jednom godinom. Vojna lica nisu mogla da glasaju kao ni pojedini narodi (Nemci, Mađari, Italijani i drugi). Pravo da bude biran za narodnog poslanika imao je svaki pismeni muškarac sa navršenih dvadeset pet godina, sa izuzetkom činovnika koji nisu mogli da budu birani. Na svakoj izbornoj listi morao je da bude barem jedan kandidat sa fakultetom ili stručnom školom ravnom fakultetu. Na izborima se glasalo kuglicom zbog velikog broja nepismenih.
Ko je sve učestvovao?
Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca je bila višenacionalna i višekonfesionalna država te je stoga imala i mnoštvo političkih grupacija. Dve najveće stranke su bile Demokratska stranka i Narodna radikalna stranka i one su bile za to da država bude centralizovana. Prva je formirana prevashodno od strane grupe samostalnih radikala koje je predvodio Ljuba Davidović i demokrata iz srpskih krajeva u bivšoj Austrougarskoj kojima je glavni bio Svetozar Pribićević. Narodnu radikalnu stranku je predvodio Nikola Pašić i ona je bila dominantno srpska i za nju su u velikom broju glasali seljaci. Najjača politička grupacija među Hrvatima je bila Hrvatska republikanska seljačka stranka koja se zalagala za federalizovanu državu koja bi bila republika, a ne kraljevina. Na čelu ove stranke se nalazio Stjepan Radić. Među Slovencima je najtucajnija bila Slovenska ljudska stranka koju je predvodio katolički sveštenik Anton Korošec. Oko Jugoslovenke muslimanske organizacije koju je predvodio Mehmed Spaho su se okupili muslimani u jugoslovenskoj kraljevini. Komunistička partija Jugoslavije je bila zanimljiva pojava na političkom nebu nove države pošto je nastala kao odjek Oktobarske revolucije u Rusiji i zalagala se za klasnu borbu, za republiku i za federalizovanu državu. Na njenom čelu je bio Filip Filipović. Pored ovih stranaka bio je čitav niz manjih koji je učestvovao na izborima.
Rezultati
Na izborima 28. novembra 1920. godine izlaznost na biralištima je bila skoro 65 posto. Demokratska stranka i Narodna radikalna stranka su prošle najbolje sa 92, odnosno 91 mandatom u skupštini. Od gore pomenutih komunisti su osvojili 58, Hrvatska seljačka stranka 50, Slovenska ljudska stranka 27, a Jugoslovenska muslimanska organizacija 24 mandata. Izbori su pokazali da je država dosta podeljena. Iduće godine je donet ustav na praznik Vidovdan i on je određivao da nova država bude centralizovana.