Kako je Hanibal zamalo pobedio Rim?

U antičko doba Sredozemlje je bilo poprište velikih sukoba, a jedan od najpoznatijih bio je rat između Rima i Kartagine, poznat kao Drugi punski rat (218–201. godine pre nove ere). U središtu ovog sukoba nalazio se kartaginski (ili punski) vojskovođa Hanibal, čovek koji je svojim smelim potezima i neobičnim strategijama zadao Rimljanima najteže poraze u njihovoj istoriji.

**Animacija sukoba kartaginske i rimske vojske**

Dva neprijatelja: Rim i Kartagina

Rim i Kartagina bile su dve najjače sile zapadnog Sredozemlja i već su jednom ratovale u Prvom punskom ratu, koji se završio 241. godine pre nove ere pobedom Rima i velikim gubicima za Kartaginu. Posle tog poraza Kartagina je izgubila važne teritorije, pre svega Siciliju, i morala da plaća visoku ratnu odštetu, ali je snagu počela da obnavlja u Španiji, gde je značajnu ulogu imao vojskovođa Hamilkar Barka. Njegov sin Hanibal odrastao je u vojničkom okruženju i rano se istakao kao sposoban zapovednik, a neposredan povod za izbijanje Drugog punskog rata bio je sukob oko grada Sagunta u Španiji.

**Hanibal Barka** (izvor: Wikimedia Commons)

Neverovatan pohod preko Alpa

Umesto da napadne Rim morem, Hanibal je doneo smelu odluku da sa vojskom krene kopnom iz Španije, preko južne Galije i Alpa. Vojska je na početku imala 50.000 pešadinaca, 9 hiljada konjanika i najmanje 37 ratnih slonova! Taj pohod bio je izuzetno težak. Vojska se prvo suočavala sa napadima neprijateljskih plemena na Pirinejima, a potom na Alpima sa snegom, hladnoćom i nedostatkom hrane. Posebnu pažnju privukli su ratni slonovi, koji su dodatno otežavali kretanje, ali i plašili neprijatelje. Hanibal je uspeo da stigne u severnu Italiju sa svega 20.000 pešadinaca i 6 hiljada konja!

**Prelazak Hanibalove vojske preko Alpa** (izvor: Wikimedia Commons)

Rimski porazi i bitka kod Kane

Po dolasku u Italiju, Hanibal je naneo Rimljanima nekoliko teških poraza. Njegove pobede kod reke Trebije i Trazimenskog jezera pokazale su nadmoć njegove taktike. Najveći poraz Rima dogodio se 216. godine pre nove ere u bici kod Kane, gde je Hanibal opkolio i uništio mnogobrojniju rimsku vojsku. Najmanje 50.000 rimskih vojnika je stradalo! Ta bitka se i danas proučava kao primer savršeno izvedenog okruženja neprijatelja. Stanovništo Rima je bilo u strahu i odatle izraka „Hanibal je pred vratima!“ (Hannibal ante portas!).

**Bitka kod Kane 216. godine pre nove ere** (izvor: WIkimedia Commons)

Zašto Hanibal nije osvojio Rim?

Iako je pobeđivao u bitkama, Hanibal nije uspeo da osvoji sam grad Rim. Nije imao dovoljno opsadnih sprava, pojačanja iz Kartagine niti podršku većine italskih saveznika Rima, pa nije mogao da pokrene dugu opsadu. Rimljani su, umesto otvorenih bitaka, počeli da izbegavaju direktne sukobe i da iscrpljuju Hanibala, što se pokazalo kao uspešna strategija.

Rim uzvraća udarac: Kornelije Scipion Afrikanac

Dok je Hanibal bio u Italiji, Rim je postepeno vraćao snagu. Mladi vojskovođa Publije Kornelije Scipion odneo je pobede nad Kartaginjanima u Španiji, a zatim je rat preneo u Severnu Afriku. Taj potez je primorao Kartaginu da pozove Hanibala nazad iz Italije kako bi branio domovinu.

**Ruta Hanibalove vojske tokom Drugog punskog rata** (izvor: Wikimedia Commons)

Bitka kod Zame i kraj Hanibalovog rata

Konačni sukob odigrao se 202. godine pre nove ere kod Zame, u blizini Kartagine. U toj bici Scipion je uspeo da neutrališe Hanibalove slonove i pobedi kartaginsku vojsku. Kartagina je bila primorana da zatraži mir, čime je Drugi punski rat završen rimskom pobedom.

Po čemu pamtimo Hanibala?

Iako je izgubio rat, Hanibal je ostao upamćen kao jedan od najvećih vojskovođa u istoriji. Njegove pobede i smele odluke pokazuju da i slabija strana može naneti teške udarce moćnom protivniku. Drugi punski rat je označio početak rimske dominacije nad Sredozemljem.